Friday , 17 November 2017
Breaking News

पादरी गंगाप्रसाद प्रधानको जीवनी, कृति र योगदान

– समय कुमार रम्तेल

बहुआयमिक साधक स्व.पादरी गंगाप्रसाद प्रधानको जन्म काठमाडौंस्थित ठमेलको ठहिंटी टोलमा ४ जुलाइ १८५१ अर्थात वि.स.१९०८ अषाढ २२ गते भएको थियो । बुबा रूपनारायण र माता राजमती प्रधानका कान्छो छोरा थिए । उनका जेठा दाजु प्रभुनारायण र दुई दिदिहरू सँगै थिए । त्यसवेलाको देशका राणाकालिन राज्यले जनताहरूलाई देश निकाला गर्ने अनेकौ वहानामा डर र धम्की दिन्थ्य । वाध्यता वश विदेशीनु पर्ने परिवन्धमा उनका दाजु नेपालको पूर्वहुदै दार्जिलिङ पुगे । जेठो छोरो विदेशीएको केहि बर्षपछि नै राजमति प्रधानको देहान्त भयो । परिवारमा ठूलो चोट परेकाले जीवन साह्रै अध्यारो भयो । प्रभुनारायणले आफ्नो परिवारलाई पनि दार्जिलिङ मै आउनु भनी समाचार पठाएकाले । गंगाप्रसाद नौ वर्ष उमेरमा आफ्नो परिवारसँगै पहाडको रानी दार्जिलिङ २९ मे, १८६१का दिन पुगे । नेपाल देशको राजनैतिक वातावरण सारा जनताको लागि स्वतन्त्र र सरल थिएन । एकतन्त्रे राज्य शासन चलाईरहेका राणा शासनको निरङकुश र अत्याचार पचाउन नसकी रूपनारायण हनुमानढोकामा द्वारेको जागिरबाट अवकाश दिएर सपरिवार मुग्लान हानिएका थिए ।Ganga आमाको छिटै निधनले गंगाप्रसाद टुहुरो भए । फलस्वरुप धेरै वर्ष धोको पुग्नेगरी आमाको माया संगाल्न पाएनन् । ४ जुलाई, १८७० अर्थात उनको १९ औं जन्मदिनमा मेकफर्लेनको स्कूलमा भर्ना भए । तर सानी आमाले स्कूल पठाइनन् । दिनरातका कचकच र टोकसोलाई सहन नसकी एक महिनामै उनले स्कूल छोडे । पुस्तकलाई एकातिर पन्छाएर उनी फेरी चिया बगानमा चियाको पत्ती टिप्न विवश भए । तीन महिनापछि घरैमा मेकफर्लेन आएर निशुल्क पढाइदिने भएपछि उनी पुनः उत्साहीत हुदै स्कूल जान थाले । यो २ अक्टोबर १८७० को दिन थियो । नौ महिना स्कूल पढेपछि एक दिन कक्षा एकका शिक्षक अनुपस्थित भएकाले म्याकफार्लेनले सो कक्षा पढाउने जिम्मा गंगाप्रसादलाई दिए । कक्षाका शिक्षक भोलिपल्ट, पर्सिपल्ट गरी एकमहिना सम्म अनुपस्थित भएकाले नयाँ महिना देखि उनी नै शिक्षक भए । उनको शैक्षिक योग्यता नभएता पनि उमेर र अनुभवीका कारण शिक्षकको गरिमामय पदमा आसिन भए । चारबर्ष सम्म शिक्षकको जागिर खाएका थिए । यसैबीचमा गंगाप्रसादले इसाई शिक्षकबाट परमेश्वरको जिउ“दो वचन सुने र येशूलाई आफ्नो प्रभु र मुक्तिदाता भनी ग्रहण गरे । तर त्यस समयमा ख्रीष्टयन हुनु ‘फलामको चिउरा चपाउनु ’ सरह थियो । वप्तिस्मा लिन र दिन मुस्किल थियो । त्यसपछि भागेर अलाहाबाद पुगी २४ जनवरी १८७५ मा पादरी बिनकूपबाट बप्तिस्मा लिए । त्यसबेला सम्म कुनै पनि नेपालीले इसाई धर्म ग्रहण गरेका थिएनन् । कारण ग्रहण गर्नेहरूलाई किरिया गरिन्थ्यो, मरेकै बराबर गरिन्थ्यो, पानी वाहेक, घर निकाला र समाजबाट बहिस्कार गरिन्थ्यो । तर उनले येशूख्रीष्टको दुःखलाई नै रोजे । ग्रहण, बप्तिस्मा र सेवकाइमा लागि परे । त्यसको करिब एक वर्षपछि उनको विवाह एलिजाबेथ राईस“ग भयो र उनीहरूको २ छोरा र ६ छोरीहरू जन्मिए ।) आफूले पाएको सत्य ख्रीष्टबारे अरुलाई पनि बताउन, सुसमाचारको दर्शन झन झन वृद्धिहुदै गयो ।
उनको सेवकाइमा शिक्षक, अनुवादक, लेखक, सम्पादक र पादरीको रुपमा जीवनको अन्त्य सम्म नै सेवागर्दै रहे । उनको परिवार संयुक्तरुपमा वस्थ्य । त्यसको पारिवारीक आर्थिक भार बढी उनकै काँधमा थियो । उनको आफ्नो निजी घर र जमिन केहि थिएन । उनको सन्ध्याकालीन जीवनमा धेरै उतारचढाव रहेको थियो । साहेद उनको अन्तिम सम्पादकीय कति हारगोहार मिश्रित सुस्केराहरू थिए होलान । उनका शुभचिन्तक पाठकहरूका चिठीहरू कसले पल्टाए होलान ? पत्रिकाले जन्माएका नयाँ लेखकहरू विचल्लीमा परे होलान् । आफ्नो मृत्यु पछि आफ्नी धर्मपत्नीलाई के हुने हो सोबारे प्रधानलाई निकै ठूलो पीर थियो । उनले भन्ने गर्थे “ म त प्रभुकहाँ जाँदैछु, तर धमालाई के हुने हो थाहा छैन । तिमीहरू सबैले उनको याद गर्नु …” भन्नुहुन्थ्यो रे । पारिवारिक आर्थिक स्थिति सन्तोषजनक थिएन । आफ्नै घर समेत थिएन । उनको स्वार्थ भनेको गोर्खालीहरूको निःस्वार्थ सेवा थियो । अन्ततः पादरी गंगाप्रसाद प्रधानको स्वर्गे २८ मार्च, १९३२ का दिन दार्जीलिङमा ८१ बर्षको उमेरमा भयो । त्यो समयमा गाडिएका उनी गाडिएको गाडिकैं भए । आदिकवि भानुभक्त आचार्यको झै पादरी गंगाप्रसादको मोतीराम भट्टको ठीक समयमा उदय भएन । यसैकारण उनको मृत्युभएको ४३ बर्ष सम्म केही खोजखबर भएन । किन भएन ? यो एक तितोसत्य इतिहास केलाउनै पर्नेहुन्छ । जे भएतापनि हामीले तिर्न नसकिने ऋण अनि बाडुली लागिरहने सम्झना छाडी उनी स्वर्गे भए । उनको मृत्यु भएको चार दशक पछि ४ जुलाई १९७५ मा पादरी गंगाप्रसाद प्रधानको १२४ औं जन्मजयन्ती पहिलो पटक मनाइयो । त्यसपछि यदाकदा मनाइदै आएको देखिन्छ ।

नेपाली बाइबल अनुवादका पिता पादरी गंगाप्रसाद प्रधानको कृति र योगदान

बाइबल अनुवाद ः विकपिडिया वेवसाइटका अनुसार – विश्वमा सबैभन्दा बढी बिक्रि भएको र सबैभन्दा बेसी भाषामा अनुवाद गरिएको पुस्तक बाइबल नै हो । कम से कम बाइबलको ६६ वटा पुस्तक मध्ये एउटालाई २,८८३ ओटा भाषामा, नयाँ करारलाई १३२९ र पूरै बाइबललाई ५३१ ओटा भाषामा बाइबल अनुवाद गरिएको छ र अनुवादको क्रम जारी नै छ । विशवमा करिब ७००० भाषा बोलिन्छ र ९० प्रतिशत भन्दा बढी मानिसहरूले आफ्नै मातृभाषामा परमेश्वरको वचन पढ्न पाएका छन् । सन् १८२१ मा विलियम केरीले नेपाली भाषामा नयाँकरार अनुवाद गरी श्रीरामपुर मिसनले प्रकाशन गरेको थियो । यो कृति नै नेपाली भाषाको पहिलो प्रकाशित कृति मानिएको छ । विलियम टिण्डेललाई अंग्रजी बाइबल अनुवादका पिता भने झै नेपाली बाइबल अनुवादका पिता भनेर पादरी गंगाप्रसाद प्रधानलाई मानिन्छ ।

१) नेपाली बाइबल अनुवादको १०० बर्ष ( १८९४ देखि १९१४ — २०१४ )

सन् १८७५ देखि एक सक्रिय अनुवादकका रुपमा र खासगरी बाइबल सम्वन्धि पत्रपत्रिका तथा पुस्तकहरूको अनुवादकार्यमा व्यस्त भए । यस समय देखि १८९० का वीचसम्म उनी बाइबलका शिक्षक, मण्डलीका पहिलो पङ्क्तिका अगुवा र प्रवक्ता भएर रहे । १ अप्रिल १८९४मा सम्पूर्ण बाइबललाई नेपालीमा भाषाअनुवाद गर्नका निम्ति उनको नाउँ ‘द ब्रिटिस एण्ड फरेन बाइबल सोसाइटी’ ले आधिकारीक रुपमा सिफारिस गरेबाट यस तथ्यको पुष्टि हुन्छ । गंगा प्रसादको अथक परिश्रम र समर्पण नेपाली बाइबल सन् १९१२ मा तयार भयो । अनुवादको काममा मिसनेरी पादरी टर्नबुल र किल्गोर जस्ता ग्रीक र हिब्रु भाषाविदहरूबाट पनि सहयोग पाए । सन् १९०४ मा नयाँ नियम र पुरानो नियम लाई १९१४मा अनुवाद गरी सकेका थिए । यसरी किङ्ग जेम्स भर्सनको विलकुल हुबहु अनुवाद १९१४मा कलकत्ताबाट प्रकाशित भएर आइपुग्यो । यी नै नेपाली बाइबलबाट लाखौ नेपालीले जीवनको पानी पिए । जीवनको पुस्तकमा लाखौलाख मानिसहरूले आ–आफ्नो नाम लेखाउन सफल भए । नेपाली भाषामा गंगाप्रसादको शीर्ष योगदान बाइबल जस्तो महान् ग्रन्थलाई नेपाली भाषामा तर्जुमा गर्नु जस्तो अर्को योगदान अरु हुन सक्दैन । नेपाली बाइबल अनुवाद भएको पनि आज १०० बर्ष पूरा भएको छ । यसैको खुशीयालीमा महान् प्रभुलाई धन्यवाद भन्दछौं । अनि पादरी गंगाप्रसाद प्रधानलाई सम्झिरहेछौ । नेपाली भाषामा पवित्र धर्मशास्त्र बाइबल अनुवाद गरी प्रकाशन हुनुले आज पनि पादरी गंगाप्रसाद हामी विचमा बोलीरहे झै लाग्छ । २० बर्षको साधना र अथक परिश्रमले उनलाई नेपाली बाइबल अनुवादका साधक, महारथि र पिता बनाएको छ । सो बाइबल अहिलेको जस्तो चिटिक्क थिएन । पापड जस्तो पाना भएकाले कतिले यसलाई पापड बाइबल समेत भन्थे । यही बाइबल सन् १९६० सम्म प्रचलनमा रहयो । यही बाइबल डाउण्डलोड समेत गरी पढ्न सकिन्छ । यही बाइबललाई आधार मानी विभिन्न समयमा संसोधन हुदै आज हाम्रो हातमा सरल,मिठो र व्यवस्थित बाइबल छ । बाइबल संसोधन गर्ने वरिष्ठ नेपाली इसाई साहित्यकार लोकनाथ मनेन लगाएत अरु अग्रजहरू यही समारोहमा पनि हुनुहुन्छ । यो ग्रन्थ बाहेक पनि दर्जनौ पुस्तकहरू एकल वा संयुक्त रुपमा पादरीले अनुवाद गरेकाछन् । अनुवाद , लेखन र प्रकाशनमा उनको योगदान विशिष्ट र प्रथम पंक्ति मै पर्दछ ।

२) ‘गोर्खे खबर कागत्’ मासिक पत्रिका ( सन् १९०१ –१९३२)

पादरी गंगाप्रसाद प्रधानको दोस्रो ठूलो योगदान ‘गोर्खे खबर् कागत्’ मासिकको प्रकाशनलाई लिन सकिन्छ । प्रधानले स्कटीस मिशन ओर्फनेज प्रेसलाई सन् १९०१ मा खरिद गरेर यो प्रेसलाई ‘द गोर्खा प्रेस’ भनेर नामाकरण गरे । उनले यो पविर्तन आफ्नो जातीय पहिचानको दायरालाई फराकिलो र नेपाली अस्तित्वलाई चम्काउने हेतुले गरेको भन्न सकिन्छ । उनको यो कदम प्रशंसनीय थियो । प्रेस खरीद गर्नु नै प्रधानको दुरदर्शिताको पहल थियो । एउटा महत्वपूर्ण बुद्धिमानी साथै साहसिक कदम उनले उठाएँ । यसले व्यवसायिक रुप पनि लियो । आयस्रोतको साधन र केही व्यक्तिहरूको रोजगारीको थलो पनि भयो । जे होस् नेपाली भाषा साहित्य र पत्रकारिता प्रकाशनमा यो प्रेस र गंगाप्रसाद महत्वपूर्ण कोशेढुङ्गा बनेँ । यो १ जनवरी, १९०१ मा ‘गोर्खे खबर् कागत्’ प्रकाशन शुरु भएको समाचारप्रधान मासिक पत्रिका जीवन पर्यन्त सम्म प्रकाशनमा आएको बुझिन्छ । यो पत्रिका नियमित रुपमा उनको आफ्नै स्वामित्वमा रहेको छापाखाना ‘द गोर्खा प्रेस’ बाट प्रकाशित हुन्थ्यो । आठ पृष्ठमा प्रकाशित ‘ गोर्खे खबर् कागत्’ को आधा भाग अथवा चार पृष्ठमा निम्न शीर्षक अन्तर्गत खबरहरू छापिन्थे – स्थाने, दिहाते देशान्तरे । यी समाचारहरू स्थानीय दार्जीलिङ जिल्ला, पूर्वी र पश्चिमी हिमाली क्षेत्र, भारत र भारतबाहिरबाट संकलन गरिएका हुन्थे । समाचार पत्रको मुखपृष्ठ र भित्री मुखपृष्ठमा सो महिनाको पात्रो, मण्डली सम्वन्धि सूचना र लेख छापिन्थे । बाँकी अन्तिम दुई पृष्ठहरूमा विभिन्न आकर्षक विज्ञापनका सामग्रीहरू हुन्थे । यस बाहेक पत्रिकामा कविता, जीवनी,संस्मरण, यात्रावर्णन र शिक्षामूलक लेखप्रविधि रचना पनि प्रकाशित हुनेगरेको थियो । गंगाप्रसाद आफैले पनि विभिन्न कथा, गीत, लेखहरू लेखी छाप्थे । हाल सत्र ओटा अंक मदन पुस्तकालय, ललितपुर नेपालमा कमलमणि दिक्षितले दर्ता गरी राख्नुभएको छ । यो पत्रिका नेपाली भाषामा प्रकाशित भएता पनि यसको उद्देश्य चाहीँ इसाई धर्म र आस्थालाई प्रचार गर्नु पनि थियो । यो पत्रिका इसाई सिद्धान्त, आस्था र केहि मौलिक भाषाकै कारण ओजेल पारिनुहुदैन भन्ने मेरो व्यक्तिगत चिन्तन छ । अनि खरो आक्रोश छ । अब कुरा गरौ गोरखापत्रको । नेपालको जेठो प्रकाशन नभएर एसियाकै जेठो प्रकाशन संस्था बनेको छ । अखवारी इतिहासको गौरव बनेको गोरखापत्र नेपालको पुरातात्विक सम्पदाको रुपमा राष्ट्रकै सम्पति बनिसकेको दावि गरीरहेको छ । तर पादरी गंगाप्रसाद प्रधानले सम्पादन तथा प्रकाशन गरेका ‘ गोर्खे खबर् कागत्’ पत्रिका नेपालको ‘ गोरखापत्र ’ भन्दा ४÷५ महिनाले जेठो छ । एकै बर्षमा शुरुभएका पत्रिका भए पनि वर्तमान समयमा अस्तित्व विहिन भएर वस्नुपरेको छ । यो विषयमा खण्डन गर्ने, विश्लेषण र शंश्लेषण गर्नु अपरिहार्य छ । हाल गोरखापत्र प्रकाशन, संस्थान र पब्लिसिङ हाउसका रुपमा अगाडि बढेको छ । समय सापेक्ष यसको विकास र प्रगति भैरहेको देख्दा उता गंगाप्रसाद प्रधान र उनको पत्रकारितालाई इतिहासको गर्भमै तुईयाउन खोजेको भान हुन्छ । पादरी गंगाप्रसादको पत्रकारिता –प्रकाशनको यात्रा वर्तमानको जस्तो सेवासुविधा युक्त उपकरणहरू थिएन । प्रशस्त विश्वासी र मण्डलीहरू थिएनन् । तर पनि निरन्तर प्रकाशन गरीरहे । यसरी पत्रकारीताको विजारोपणमा ठूलो योगदान दिएकाछन् ।

३) पुस्तक लेखन र अनुवादमा योगदान

यसको साथसाथै त्यसताका दार्जिलिङमा हिन्दी भाषाको माध्यमबाट पढाई हुन्थ्यो । उनले नेपाली भाषामा स्कूलका निम्ति प्राथमिक र केही सहयोगी पुस्तकहरू तयार गरे उनको भाषा र अनुवाद कार्यमा उसबेलाको दार्जीलिङे चलनचल्तीको भाषा र शब्दहरूको प्रयोग गरी जम्मा २८ वटा पुस्तकहरू अनुवाद र नयाँ पुस्तक लेखे अनि आफ्नै प्रेसबाट छापे । (उनका केहीकृतिहरू ‘पुरुष्हरू र अस्त्रीहरूका बप्तिस्माको रीत्’, ‘बाईबल्को हाड्’, ‘प्रभुभोज्’, ‘स्कूल सोध्नुत्तर’, ‘उखानको पोस्तक’, ‘सैद् भन्न्ये मान्छेको रेशमी बुनाईको काम्को विषयमा’, ‘बांस्को कथाहा’, ‘एक बटौरे साथी’, ‘आलिबेन ओमेर नाउ“ भएको मान्छेको ऋणको विषयमा’, ‘नैटिंगेल अर्थात् मीठो गीत गाउने चराको विषयमा’ र ‘हा“सको नराम्रो चल्लाको कथा’ उनका अरु प्रमुख रचनाहरू हुन् । ) यसैगरी उनले आत्मकथा, लेख र अरु कथाहरू पनि लेखेका छन् । उखान पुस्तक अन्तरगत उखान संग्रह, उपदेशात्मक, साँस्कृतिक, पशुपक्षीपरक, जातिपरक, प्रकृति र कृषिपरक विषयमा लेखेका छन् । त्यसैगरी विश्वप्रसिद्ध बाल कथाहरू अनुवाद गरेका छन् । दार्जीलिङ क्षेत्रमा नेपाली पाठ्यपुस्तक लेख्ने पहिलो नेपाली उनै हुन् । मौलिक कथाहरू, आत्मकथा समेत लेख्न सफल छन् ।

४) संगित क्षेत्रमा योगदान — लोकगीत रचनाकार
इसाई भएको नाताले उनले थुप्रै इसाई भजनहरू लेखेका छन् । जुन भजनहरू आज पनि मण्डलीहरूमा बडो आदरभावसाथ गाइन्छन् । त्यसैले हामी भन्न सक्छौ कि उनी गीतकार पनि हुन् । उनले रचेका गीतहरू मध्ये “येशू है ख्रीष्टको क्रूसैको मरण, यो जग कहिले छैन स्थिर, जय जय मसीह की जय, उभै ता हेरु बैकुण्ठ धाम छ र प्रभु, अर्जि सुनिलेउ , गोर्खालीले मुक्ति पाउने ढोका खोलीदेऊ ” जस्ता गीतहरू उनका मनपर्ने गीत हुन् । दर्जनौ नेपाली भजन तथा गीतहरू रचेर मण्डलीमा सिकाए । विश्वासीलाई आफ्नै भाषा, लयमा आराधना गर्दा संगतिलाई प्रभावशाली बनाउथे । उनका गीतहरूमा नेपाली जाती र भाषा बोध गराउने शब्द पाइन्थ्यो । जस्तै भादगाउ, पाटन कान्तिपुर शब्द छन् । उनका गीत संगित धार्मिक मात्र नभएर जातीय प्रेमले ओतप्रोत छन् । उनले सरल र लोकलयका धार्मिक संगीत क्षेत्रमा योगदान दिए । वर्तमान नेपाली इसाई संगीतको समृद्ध रुप नै उनको देन हो ।

५) भाषा शिक्षक तथा शिक्षासेवीको रुपमा योगदान

पादरी गंगाप्रसाद प्रधानले दर्जनौ पुस्तक लेखे र अनुवाद गरे, बाइबल जस्तो पवित्र धर्मशास्त्रको महाग्रन्थ अनुवाद गरे, ३२ बर्ष सम्म निरन्तर गोरखे खबर कागत् पत्रिका चलाए, नेपाली शिक्षक भएर अध्ययापन गराए, १४०८ वटा उखान संग्रह गरे , तर उनले यति मात्र गरेनन् उनले धेरै अंग्रेज मिसनेरीहरूलाई नेपाली (तत्कालीन गोर्खाली) भाषाको शिक्षा पनि दिए । जस्तै यिनैले पादरी टर्नबुललाई सिकाए । उनले सिकाएको भरमा पादरी टर्नबुलले एउटा नेपाली व्याकरण लेखेर प्रकाशन गरे । टर्नबुल सँग मिलेर अंगे्रजी नेपाली शब्दकोश पनि संग्रह गरे । यो शब्दकोष पादरी डन्कनले १९२२ मा बंगाल सरकारको मद्दतले छापी प्रकाशन गरे । त्यसैगरी दार्जीलिङको कुनाकुनामा प्राइमरी स्कूल स्थापित भई विद्याको प्रचारप्रसार भएको हो । शिक्षक मात्रै भएनन् पाठ्यक्रम विद र शिक्षा सेवी पनि भएको देखिन्छ । उनले भाषा शिक्षण र शिक्षा सेवीको रुपमा योगदान दिएकाछन् ।

६) इसाई सेवकको क्षेत्रमा योगदान

गंगा प्रसादले ख्रीष्टको प्रेमलाई साँचोसँग आफ्नो व्यक्तिगत जीवनमा अनुभव गरेका थिए । प्रत्येक कार्यहरूमा सुसमाचार प्रचारको लागि अवसर बनाउथ्य । येशूप्रभुको हृदयलाई आत्मसाथ गर्दै ख्रीष्टको प्रेम बाढ्न कहिले पछि परेनन् । सुसमाचार प्रचारमा पनि त्यतिकै लागिपर्दथ्य । बप्तिस्मा दिने यूहन्ना जस्तै निडर र सत्यतासँग प्रचार गर्दथ्य । प्रत्येक आइतबार त्यसताका गुन्द्रीबजार भनिने आजको चौक बजारमा तिनको प्रचार सुन्न मानिसहरूको धुइरो लाग्थे र विश्वास गर्दथे । त्यसैले उनलाई कुशल प्रचारक भनिन्थ्यो । सरल र प्रभावकारी रुपमा प्रार्थना, संगति सेवा र बाइबलीय शिक्षा पनि सिकाउथे । त्यतिबेलाका दार्जीलिङ क्षेत्रका बाइबलिय शिक्षक र मिसनेरी जस्तै भएर ठाउँठाउँमा गएर सिकाथे । आत्मिक तथा बाइबलीय ज्ञानमा पोख्त भएकाले गर्दा उनलाई खरसाङमा भएको मण्डली रेखदेख गर्नलाई १८७७ मा र पछि दार्जीलिङको सन्त कोलम्बा मण्डलीमा १९०१ अगस्तको शुभदिनमा पूर्ण पादरीको रुपमा ५० बर्षमा अभिषेक गरियो । नेपालीहरूबाट पहिलो पादरी(पाष्टर) भए । पादरीको परिपक्व गुण थियो । पादरी सेवामा तिनी पुल्पीटमा उभिएर प्रवचन दिने र मण्डलीको धर्म विधिका कार्य सम्पन्न गर्ने व्यक्ति मात्र नभएर तिनी बडो सम्वेदनशिल प्रकृतिका थिए । विश्वासीको घरदैलोमा पुगी वास्ता र सरोकार राख्न पनि भ्याउथे । तिनले आफ्नो सन्तुलित र सफल परिवारलाई सबैको अघि नमूना बनाएका थिए । उनले मण्डलीको सेवाकार्यलाई असलभण्डारे भएर गरे । उनले असल चेला वा अगुवा निर्माण गरी मण्डलीको जिम्मेवारी र प्रतिष्ठित पदभारबाट बीस बर्ष सेवारत रहेर १९२१ मा अवकाश ग्रहण गरे । त्यसपछि मण्डलीका संरक्षक र सल्लाहकारमा रहेर सेवा पु¥याइरहे । त्यहाको सेवकहरूलाई नमुना प्रस्तुत भइरहे । पादरीको अवकास पछि पुन पत्रिकाको लागि जीवन अपर्ण गरे । महिनौ दिन लगाएर आफ्नो जाति र देशमा परमेश्वरको काम गर्ने भनेर रक्सौल, विरगञ्ज हेटौंडा भिमफेदी हुदै काठमाडौं आउदा यहाँको सरकारले श्री ५ पृथ्वीनारायण शाहको पालामा विदेशी मिसनेरी लगाएत काठमाडौंको इसाई नेवारहरूलाई ( उनीहरू भारत को वेतिया कुहडीमा ) देशनिकाला गरे झैं इसाई धर्मको प्रचारप्रसार गर्लान भनेर तुरुन्तै दार्जलिङमा नै खेदेर पठाए । रुदै रुदै फर्कदा गंगाप्रसादको मन साहै रोएको हुनुपर्छ । सायद त्यो बेला नेपालमा सेवा गर्ने मौका पाएका भए नेपाली मण्डली र उहाँको राज्य विस्तार हुनेथियो । देशमा उनको सपना पूरा भैसक्थ्यो होला ।

७) बहुआयमिक साधकको व्यक्तित्व

तेतिबेला भारतमा अंग्रेजहरुले मात्र पादरी पदमा अभिषेक पाउथ्ये तर नेपाली पहिलो पादरीको रुपमा अभिषेक भए । त्यसैगरी सन् १९१६ मा लण्डन बाइबल सोसाइटीद्धारा उनलाई लाइफ गर्वनरको सदस्यता दिइयो । नेपालीमा पहिलो पाठ्यपुस्तक लेख्ने, बाइबल अनुवाद गर्ने,पहिलो नेपाली पादरी (पाष्टर) , पत्रिका सम्पादक तथा प्रकाशक भइ नेपाली समाचार पत्र चलाउने उनी नै भए । उनले भाषा साहित्य, अनुवाद, सम्पादन, शिक्षा र मण्डलीको पाष्टरीय सेवामा समेत उत्तिकै योगदान दिन सफल छन् । त्यसैले पादरी गंगाप्रसाद प्रधानलाई बहुआयामिक क्षेत्रका साधक तथा व्यक्तित्व भनी सम्वोधन गरिन्छ । उनको जीवनकालमा विभिन्न क्षेत्रमा रहेर सेवा पु¥याउनुको एकमात्र लक्ष्य भनौ या मिसनको केन्द्रविन्दु चाहिँ येशू नै हुनुहुन्छ । मानिसलाई परमेश्वर चिनाउनु उद्देश्य रहेको देखिन्छ । शिक्षक, प्रचारक,लेखक, अनुवादक, पाष्टर र सम्पादक जे भएपनि आफ्नो नेपाली भाषी र जातिको लागि लक्षित गरेको देखिन्छ । साहित्य, संगित र सेवकाइमा परमेश्वरको राज्य विस्तारको महान् योगदान पु¥याएकाछन् उनले । नेपाली ख्रीष्टियनहरुले पादरी गंगाप्रसाद प्रधानको योगदानलाई वास्तविक रुपमा कदर गरेका छैनौं । अरुले बनाइदिएको इतिहासमा बाच्ने मात्र नबनौ । हामी पनि नयाँ इतिहास लेख्न लागि परौ । पादरी ज्यूको सुनौलो इतिहासलाई चम्काउन हामी सबै नेपालीहरु लगि परौ भन्ने मेरो विनम्र अनुरोध छ ।
८) अब हाम्रो पालो, के योगदान दिने ?

उहाँका योगदान हाम्रो निम्ति एउटा गाडधन झैं भएको छ । उहाँको सम्मानस्वरुप उहाँको जन्मजयन्ति मनाउन पाउनु हाम्रो निम्ति गर्वको कुरो हो । त्यसैगरी उनले अनुवाद गरेको नेपाली बाइबल प्रकाशन भएको सतवार्षिक उत्सवमा आज हामी रमाइरहेकाछौ । उहाँको त्यो विविध पक्षको निरन्तर साधना र उपासना प्रति कृतज्ञ छौं । उहाँको नाउँमा लेखिएका पुस्तक, विशेषाङ्क, सोधपत्र,स्मृतिग्रन्थ र मनोग्राफले वर्तमानमा उहाँलाई उज्यालोमा ल्याउँने र भविश्यको लागि इतिहास बनाइरहने छ । उहाँको नाउँमा स्थापना भएका पादरी गंगाप्रसाद प्रतिष्ठान, जन्मजयन्ति समारोह, जन्मजयन्ति पुरस्कार गुठी, लोचनगर पथलाई पादरी ‘गंगाप्रसाद पथ’ नामाकरण, कबरस्थानको पुननिर्माण, स्मारक र गींग मण्डली भवनलाई ‘गंगाप्रसाद प्रधान स्मारक मण्डली’ को नामाकरण गराई आदि कुराले हामी श्रधा गरिरहेकाछौ । त्यसैगरी अब उहाँको नाउँमा स्कूल, मिसन,पुस्तकालय, संग्राहलय, प्रकाशन,गीति एल्वम, वृत्तचित्र र चलचित्र निमार्ण गरी उनको परिचय नेपाली संसारमा प्रकाशमा ल्याउनु हाम्रो दायित्व हो । पादरी ज्यूको योगदानको विषयमा गोष्ठी, सेमिनार तथा सभा आयोजना थाल्नुपर्छ । पादरीज्यूको जयञ्ती विशिष्ट साहित्यकार पत्रकार तथा यहाँहरू ज्स्तो प्राज्ञहरूको जमघट सहित सार्वजनिक रुपमा धुमधाम मनाऔं । जुलाई ४ तारिखलाई प्रत्येक नेपाली मण्डलीहरूले विभिन्न कार्यक्रम गरौं । उहाँको नाउमा विभिन्न पुरस्कार, सम्मान तथा छात्रवृत्तिको व्यवस्था गर्ने । उनले हामीलाई लगाएको गुण त तिरी सक्दैनौ तर उहाँलाई दिनको उज्यालोमा ल्याउने विभिन्न कार्यक्रमहरू गर्न त अवश्य नै सक्छौ । नेपाली भाषामा रामायण उल्था गरेको कारण आज हामी भानुभक्त आचार्यलाई नेपाली भाषाको आदिकवि भनेर चिन्छौं र प्रत्येक बर्ष भानु जयन्ती मनाउछौ । तर गंगाप्रसाद जसले सिंगो बाइबल नै उल्था गरे । नेपाली वाङ्मय–साहित्य, पत्रकारिता–प्रकाशन, अनुवाद, शिक्षा र परमेश्वरको विश्वमिसन दर्शनमा पु¥याएको योगदान छ । जसको बारेमा सम्झना समेत गरीदैन र उनका रचनाहरूलाई किन छायामा पारियो र उनलाई इसाई समुदाय र राष्ट्रले अभैm पनि गहनाको रूपमा स्वीकार गर्न नसक्नुको पछाडि के कारण छ भनी खोज्नु जरुरी भएको छ । त्यसैले आजसम्म जति नेपाली इसाई पत्रपत्रिका र पुस्तकहरू लेखेर प्रकाशन भए प्रत्यक्ष वा अप्रत्यक्षरुपमा उनै पादरी गंगाप्रसादको देन र प्रेरणा हो । नेपाली इसाई जगतमा रहेका अग्रज स्र्रष्टाहरूको योगदान र कृतिहरूको जर्गेना गरौं । ताकी भोलीको सुनौलौ इतिहास बनाऔं । आजको संकलन गरिएका अभिलेखहरू नै एक दिन इतिहास बन्दछन् । पादरी गंगाप्रसाद प्रधानको ३२ बर्षे पत्रकारिता—प्रकाशनको महान् यात्रामा हिमश्रृंखलाका कञ्चन हिमनदीहरू अविरल बगाइरहे । जीवनको अन्तिम स्वास सम्मै पवित्र कलम घोटिरहे । २० बर्षे बाइबल अनुवादमा लागिपरे । २० बर्षे पादरीको सेवकाइलाई प्रभावशाली बनाए । पादरी गंगाप्रसाद प्रधानको बहुआयमिक व्यक्तित्व, प्रभावशाली जीवन र दर्जनौ कृतिहरू नेपाली इसाइ जगतको लागि योगदान दिएकाछन् । सो समयमा लेखनबाट अगुवाई गर्नुभयो । हाल नेपाली इसाई जगतमा पनि करिब १ दर्जन सशक्त कलमहरूले नेतृत्व गरी नेपाली मण्डलीलाई अगुवाइ र सेवा गर्नुपरेको छ । अनि नेपाली बाइबल अनुवाद र प्रकाशन भएको पनि १०० बर्ष भैसक्यो । प्रत्येक एक सेकेण्डमा विश्वमा ३ वटा बाइबल वितरण हुन्छ । अब हामीले पनि बाइबल दिवस मनाउने भनेर नेपाल बाइबल सोसाइटीको आयोजनामा नेपाली बाइबल अनुवादको शतबार्षिक उत्सव भव्यताका साथ मनाइरहेकाछौ । पादरी गंगाप्रसाद प्रधान बहुआयामिक व्यक्तित्व र प्रतिभाका साधक बनिरहे । चम्किलो तारा झै चम्किरहे । महान् योगदान दिइरहे । तर अब हाम्रो पालोः के योगदान दिने ? र कस्तो इतिहास बनाउने ? धन्यवाद
नोट ः समयकुमार रम्तेल द्धारा प्रस्तुत लेख । बाइबल सोसाइटीको आयोजनामा नेपाली बाइबल अनुवाद तथा प्रकाशनको
शतबार्षिक उत्सव समारोह, २४ नोभेम्बर २०१४, राष्ट्रिय प्रज्ञा प्रतिष्ठान कमलादी, काठमाडौं ।
सन्दर्भ सामग्री ः
–  कार्थक शलोन, पादरी गंगाप्रसाद प्रधानका उपलब्ध रचनावली
–  कार्थक शलोन, पादरी गंगाप्रसाद प्रधानको जीवन बखान
–  कार्थक शलोन, दाहाल, नरबहादुर र रोंगोंग एडोन(२०१२) अजम्बरी गंगाप्रसाद प्रधान(स्रष्टाहरूको दृष्टिमा),
एकता बुक हाउस प्रा.लि., सिलगुढी भारत, पहिलो संस्करण
–  राई राजु (सं) भेटघाट रजत जयन्ती विशेषाङ्क २००८ बर्ष २५ पूर्णाङ्क ७४ र पाद्री गङ्गाप्रसाद प्रधान र अस्पष्ट कुराहरू
–  श्रेष्ठ श्रीओम (नि.सं.) मधुपर्क मासिक बर्ष ४३ अङ्क ९ः पूर्णाङ्क ५०० २०६७ माघ

Facebook Comments
Visits
Hit Counter provided by orange county divorce attorney